W ostatnich latach w Polsce obserwować można narastające zagrożenie drzewostanów jodłowych spowodowane masowym pojawia­niem się mszyc różnych gatunków. Zjawisko to niekorzystnie odbija się na kondycji zdrowotnej, głównie młodszych drzewostanów, pro­wadząc do ich osłabienia, a niekiedy do zamierania. Obserwowane jest też w masywie Babiej Góry, gdzie prowadzono badania. W pracy przedstawiono analizę heteropterofauny towarzyszącej mszycom jodłowym poddając ocenie ich wpływ na populacje mszyc.

In recent years, an increasing threat to fir stands has been observed in Poland due to the mass appearance of various aphid species. This phenomenon has a negative impact on the health of mainly younger forest stands, leading to their weakening and, in some cases, dieback. It has also been observed in the Babia Góra massif, where research has been conducted. The paper presents an analysis of the heteropterofauna associated with fir aphids and assesses its impact on aphid populations.

Aukema B. (red.). 2026. Catalogue of the Palaearctic Heteroptera. https://catpalhet.linnaeus.naturalis.nl

Bury J., Mazepa J. 2022. Nowe dane o rozmieszczeniu lądowych pluskwiaków różnoskrzydłych (Hemiptera: Heteroptera) wy­branych lokalizacji południowo-wschodniej i północno-wschodniej Polski – część 2. Heteroptera Poloniae – Acta Faunistica 16: 15–36. DOI: 10.5281/zenodo.6459122

Celary W., Wołoszyn B.W. (red.). 2021. Fauna masywu Babiej Góry. Bezkręgowce. Babiogórski Park Narodowy z siedzibą w Zawoi, Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt Polskiej Akademii Nauk z siedzibą w Krakowie, 416 ss. ISBN 978-83- 95971-98-3.

Chłond D.K., Gorczyca J. 2009. Terrestrial true bugs (Hemiptera, Heteroptera) of the Ojców National Park – origin of fauna. Rocz­nik Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, Entomologia 17: 5–109, 112 ss. ISBN 978-83-88880-91-9.

Cmoluchowa A., Lechowski L. 1994. Lądowe pluskwiaki różnoskrzydłe (Heteroptera) Roztocza. Fragmenta Faunistica 37 (7): 181–199.

Gierlasiński G., Kolago G., Pacuk B., Taszakowski A., Syratt M., Regner J., Żóralski R., Rutkowski T., Kania J., Kucza W., Miłkowski M., Masłowski A. 2021. Przyczynek do rozmieszczenia pluskwiaków różnoskrzydłych (Hemiptera: Heteroptera) w Polsce – III. Heteroptera Poloniae – Acta Faunistica 15: 31–68. DOI: 10.5281/zenodo.4671971

Gierlasiński G., Taszakowski A. 2026. Pluskwiaki różnoskrzydłe (Hemiptera: Heteroptera) Polski. https://www.heteroptera. us.edu.pl

Gierlasiński G., Warchałowski M. 2022. Pluskwiaki różnoskrzydłe (Hemiptera: Heteroptera) w Muzeum Tatrzańskm im. dra Tytu­sa Chałubińskiego w Zakopanem. Acta Entomologica Silesiana 30 (online 023): 1–9. DOI: 10.5281/zenodo.7379675

Gorczyca J. 1991. Phylinae (Heteroptera, Miridae) of Poland. Annals of the Upper Silesian Museum in Bytom – Entomology 2: 17–81.

Gorczyca J. 2007. A catalogue of plant bugs (Heteroptera: Miridae) of Poland. Part I. Subfamilies: Isometopinae, Deraeocorinae, Bryocorinae, Orthotylinae, Phylinae. Catalogus faunae Poloniae, Warszawa, 216 ss.

Gorczyca J., Herczek A. 1988. Miridae (Heteroptera) wybranych zbiorowisk roślinnych Bieszczadów Zachodnich. Acta Biologica Silesiana 10 (27): 110–124.

Gorczyca J., Herczek A. 2002. Klucze do oznaczania owadów Polski. Część XVIII. Pluskwiaki różnoskrzydłe – Heteroptera. Zeszyt 6a. Tasznikowate – Miridae. Podrodziny: Isometopinae, Deraeocorinae. Polskie Towarzystwo Entomologiczne, Toruń, nr 163 serii kluczy, 32 ss.

Gorczyca J., Herczek A. 2004. Klucze do oznaczania owadów Polski. Część XVIII. Pluskwiaki różnoskrzydłe – Heteroptera. Zeszyt 6b. Tasznikowate – Miridae. Podrodzina: Phylinae. Polskie Towarzystwo Entomologiczne, Toruń, nr 168 serii kluczy, 83 ss.

Hałaj R., Osiadacz B., Klejdysz T., Zientarski J., Łabędzki A. 2023. Mszyce (Aphidomorpha) związane z jodłą pospolitą (Abies alba) w Karkonoskim Parku Narodowym. Acta Scientiarum Polonorum Silvarum Colendarum Ratio et Industria Lignaria 22 (2): 83–110. DOI: 10.17306/J. AFW.2023.2.4

Hartung V., Kriegs J.O. 2023. Pinalitus atomarius (Meyer-Dür, 1843): Erstnachweise für NRW, Belgien und Nordmazedonien. Heteropteron 69: 10–15.

Karl O. 1935. Ein Beitrag zur Hemipterenfauna Ostpommerns. Wanzen, Zikaden und Blattflöhe. Dohrniana Abhandlungen und Berichte der Pommerschen Naturforschenden Gesellschaft 14: 122–141.

Klejdysz T., Gierlasiński G., Osiadacz B., Zientarski J., Kukla-Lelito M., Łabędzki A. 2025. Wrogowie naturalni mszyc jodłowych (Aphidomorpha) masywu Babiej Góry – wstępne wyniki badań. Progress in Plant Protection 65 (1): 33–39. DOI: 10.14199/ ppp-2025-005

Lechowski L., Smardzewska-Gruszczak Z. 1998. Pluskwiaki różnoskrzydłe (Heteroptera) rezerwatu Szklarnia (Park Krajobrazo­wy Lasy Janowskie). Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 17 (4): 57–65.Lis B., Mąsior J., Lis J.A. 2002. Pluskwiaki różno­skrzydłe (Hemiptera: Heteroptera) Babiej Góry (Beskid Zachodni). Wiadomości Entomologiczne 20 (3–4): 103–111.

Łęgowski D. 2009. New data on terrestrial bugs (Hemiptera: Heteroptera) of the Stobrawa Landscape Park (Lower Silesia). Opole Scientific Society Nature Journal 42: 103–108.

Łęgowski D., Lis B. 2008. Nowe dane o lądowych pluskwiakach różnoskrzydłych (Hemiptera: Heteroptera) Półwyspu Helskiego (Pobrzeże Bałtyku). Opole Scientific Society Nature Journal 41: 117–131.

Pasierbek T., Lamorski T., Omylak J. 2009. Najcenniejsze walory przyrodnicze Babiogórskiego Parku Narodowego i ich ochrona. Roczniki Bieszczadzkie 17: 173–187.

Péricart J. 1972. Hémiptères Anthocoridae, Cimicidae et Microphysidae de l’Ouest-palearctique. Faune de l’Europe et du bassin méditerranéen, volume 7. Masson éd., Paris, 407 ss.

Péricart J. 1998. Hémiptères Lygaeidae euro-méditerranéens, volumes 1–3. Faune de France 84A, 84B, 84C, 468, 453, 487 ss.

Schwartz M., Stonedahl G.M. 2004. Revision of Phoenicocoris Reuter with descriptions of three new species from North America and a new genus from Japan (Heteroptera: Miridae: Phylinae). American Museum Novitates 3464: 1–55. DOI: 10.1206/0003-0082(2004)464<0001:ROPRWD>2.0.CO;2

Smreczyński S. 1954. Materiały do fauny pluskwiaków (Hemiptera) Polski. Fragmenta Faunistica 7: 1–146.

Strawiński K. 1962. Hemiptera-Heteroptera Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodow­ska, Sectio C, Biologia 17: 165–193.

Taszakowski A., Gorczyca J. 2018. Lądowe pluskwiaki różnoskrzydłe (Hemiptera: Heteroptera) Beskidu Wschodniego – geneza fauny. Monografia. Muzeum Górnośląskie, Bytom. Monographs of the Upper Silesian Museum No. 8: 1–159. ISBN 978-83- 65786-10-4.

Wachmann E., Melber A., Deckert J. 2004. Wanzen. Band 2. Cimicomorpha. Microphysidae (Flechtenwanzen), Miridae (Weichwanzen). Die Tierwelt Deutschlands. Begründet 1925 von Friedrich Dahl. 75. Teil. Goecke & Evers, Keltern, 288 ss. ISBN 3-931374-57-2.

Wheeler A.G. Jr. 2001. Biology of the Plant Bugs (Hemiptera: Miridae): Pests, Predators, Opportunists. Cornell University Press, Ithaca, New York, 507 ss. ISBN 978-08-01438-27-1.

Wieczorek K., Bugaj-Nawrocka A., Borowiak-Sobkowiak B., Endrestøl A., Ravn H. P., Solarz W., Durak R. 2025. Adapting to change: exploring the distribution dynamics of the alien and potentially invasive aphid species Cinara curvipes (Hemiptera: Aphididae) in the context of global warming. The European Zoological Journal 92 (1): 258–279. DOI: 10.1080/24750263.2024. 449152

Wołoszyn B.W., Jaworski A., Szwagrzyk J. 2004. Babiogórski Park Narodowy: monografia przyrodnicza. Babiogórski Park Na­rodowy, Komitet Ochrony Przyrody PAN przy współpracy Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierzat PAN. Wydawnictwo i Drukarnia Towarzystwa Słowaków w Polsce, Kraków, 673 ss. ISBN 978-83-89707-39-0.